OKS LogoOKS Spezialschmierstoffe GmbH


Trybologia

 
 
Wybierz temat
Szukaj
 
Tools:
  • drukuj

Glosariusz

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
C

C

Wg DIN 51517, część 1: oznaczenie możliwości stosowania jako olej smarowy

CL

Wg DIN 51517, część 2: oznaczenie możliwości stosowania jako olej obiegowy (= olej C plus dodatki antykorozyjne)

CLP

Wg DIN 51517, część 3: oznaczenie możliwości stosowania jako przemysłowy olej przekładniowy (= olej CL plus dodatki EP)
D

DIN 51502

Celem tej normy jest jednolite znakowanie smarów standardowych w oparciu o system liter kodowych i prostych symboli graficznych. Znakowanie dotyczy między innymi rodzaju smaru, jego lepkości, konsystencji oraz temperatury użytkowania. Możliwości znakowania smarów specjalnych wg DIN 51502 są jednak ograniczone.

Docieranie

Wygładzanie chropowatości powierzchni w przypadku nowych par powierzchni ślizgowych

Dodatek

Dodatek do smarów, produktów chroniących przed korozją i produktów konserwacyjnych w celu uzyskania lepszych właściwości produktu

DVGW

Deutscher Verein des Gas- und Wasserfaches (Niemieckie Zrzeszenie Przedsiębiorstw Branży Gazowej i Wodociągowej)
F

FDA

Krajowy amerykański urząd do spraw artykułów spożywczych i leków ("Food and Drug Administartion")

G

Grubość warstwy

Ma decydujący wpływ na trwałość ochrony antykorozyjnej. Zależnie od rodzaju warstwy ochronnej stosowane są różne metody pomiarowe, podające grubość warstwy w μm.
H

H

Wg DIN 51524, część 1: oznaczenie możliwości stosowania jako olej hydrauliczny

HL

DIN 51524, część 2: oznaczenie możliwości stosowania jako standardowy olej hydrauliczny (= olej H plus dodatki antykorozyjne)

HLP

DIN 51524, część 3: oznaczenie możliwości stosowania jako wysokowydajny olej hydrauliczny (= olej HL plus dodatki EP)
I

ISO

International Standardization Organisation (międzynarodowa organizacja normalizacji)
K

Klasyfikacja NSF

Smary, które mają strukturę zgodną z uznaną na całym świecie pozytywną listą amerykańskiej Food and Drug Administration (FDA), są publikowane pod numerem rejestracyjnym NSF po przeprowadzeniu odpowiednich badań przez National Sanitation Foundation. Klasyfikacja H1 oznacza przy tym smary, które można stosować, gdy kontakt z żywnością nie może zostać wykluczony technicznie. Klasyfikacja H2 obowiązuje dla smarów, które można stosować, gdy kontakt z żywnością jest wykluczony technicznie.

Konsystencja

W przypadku smarów stałych konsystencja stanowi parametr wytrzymałości. Wg DIN 2137 jest ona mierzona jako głębokość penetracji przez znormalizowany stożek. Klasyfikacja wg NLGI (DIN 51818) sięga od bardzo miękkich (klasa 000) do bardzo twardych (klasa 6). Standardowe smary stałe odpowiadają z reguły klasie NLGI 2.

Korozja

Reakcja metalu z czynnikami z jego otoczenia, powodująca zmianę i pogorszenie działania elementu konstrukcyjnego

Korozja cierna

Korozja występująca w połączeniach pasowanych, poddanych drganiom z mikroruchami ciernymi.
Natychmiastowa korozja ścieranych cząsteczek stali.

KTW

Dopuszczenie tworzyw sztucznych do zastosowań w systemach wody pitnej
L

Lepkość

Lepkość określa właściwość cieczy, polegającą na powodowaniu oporu dla przepływu na skutek tarcia wewnętrznego w cieczy. Najważniejszym czynnikiem wpływu na lepkość jest temperatura. Wraz ze wzrostem temperatury spada lepkość i na odwrót. Podział na klasy lepkości przebiega wg DIN 51519. Im większa ta liczba, tym bardziej lepka jest ciecz.

LGA

Landesgewerbeanstalt Nürnberg (Krajowy Instytut Rzemiosła w Norymberdze) z Instytutem Chemii Artykułów Spożywczych
M

Metale ciężkie

Wszystkie metale o gęstości powyżej 5 g/cm³

MoS2

Wzór chemiczny disiarczku molibdenu (minerał molibdenit)

Mox-Active

Zawarty w smarach Mox-Active (zarejestrowany znak towarowy OKS) umożliwia wygładzenie chropowatych powierzchni metali, powodując w ten sposób bardzo skuteczne trybologicznie uszlachetnienie powierzchni. Znacznie skraca to okresy docierania oraz poważnie redukuje tarcie i zużycie.
N

Nierównomierny poślizg (Stick Slip)

Występuje przy niewystarczającym działaniu antyadhezyjnym smaru, gdyż tarcie początkowe jest wyższe od tarcia ruchowego.

NLGI

National Lubricating Grease Institute (USA)
O

Oddzielanie oleju

Separacja oleju w procentach wagowych jest mierzona wg DIN 51817, przy czym badany smar jest poddawany działaniu ciśnienia i temperatury.

Odporność na utlenianie

Odporność smaru na utlenianie jest miarą odporności na reakcje z czystym tlenem. Zgodnie z DIN 51808 smar jest poddawany zwiększonemu ciśnieniu w atmosferze tlenowej przez określony czas (np. 100 godzin) i w określonej temperaturze (np. +99°C lub +160°C). Wynikiem badania jest spadek ciśnienia tlenu, wyrażony w Pa (Pascal), jako miara utlenienia.

Olej bazowy

Ciecz nośna dla past, smarów i olejów

Olej wazelinowy

Parafinowy olej mineralny, wysokofarinfowany, aby usunąć niestabilne składniki.

Oleje silikonowe

Są wytwarzane metodami syntetycznymi. Mają bardzo dobrą zależność lepkości od temperatury, są odporne na niskie i wysokie temperatury oraz na starzenie. Doskonałe właściwości antyadhezyjne. Bardzo dobry smar do tworzyw sztucznych i elastomerów. Oznaczenia, takie jak polidimetylosiloksan czy polifenylometylosiloksan, informują o strukturze grup molekularnych.

Oleje syntetyczne

W przeciwieństwie do olejów naturalnych, czyli olejów mineralnych, roślinnych i zwierzęcych, są to oleje produkowane za pomocą procesów chemicznych. Pozwala to na osiągnięcie określonych zalet, na przykład niewielkiej tendencji do koksowania, niska temperatura krzepnięcia, dobra odporność na chemikalia i często doskonałe właściwości lepkości w funkcji temperatury. Jako baza smarów stosowane są między innymi węglowodory syntetyczne, estry, poliglikole, oleje fluorowane i oleje silikonowe.
P

Penetracja

Wymiar dla oznaczania konsystencji smarów

Podatność na biodegradację

Rozkład substancji przez mikroorganizmy

Proces SKF-EMCOR

Proces pomiarowy, stosowany do oceny antykorozyjnych właściwości smarów do łożysk tocznych. Do smaru dodawana jest woda, a następnie taka mieszanina poddawana jest badaniu pod kątem korozji w kulkowych łożyskach wahliwych przez określony czas, przy określonej prędkości obrotowej oraz ze zdefiniowanymi okresami przestoju, zgodnie z DIN 51802. Jeżeli po oględzinach badanych łożysk nie zostanie stwierdzona korozja, to stopień korozji wynosi 0. Przy bardzo silnej korozji maksymalny stopień wynosi 5.

Przekładniowe stanowisko testowe FZG

Za pomocą przekładniowego stanowiska testowego FZG można badać oleje i smary pod kątem ich przydatności do smarowania przekładni zamkniętych. Zużycie jest mierzone po każdym progu obciążenia, a jako wynik podawane jest tzw. "obciążenie niszczące". Metoda badawcza jest opisana w normie DIN 51 354.
R

Rozpuszczalniki

Ciecze, rozpuszczające inne substancje bez występowania zmian chemicznych

RT

Skrót od niemieckiego Raumtemperatur, czyli temperatury pomieszczenia; zdefiniowanej wg DIN 50014 = +23°C przy wilgotności względnej powietrza 50 %
S

Smar do niskich temperatur

Smar przeznaczony do ciągłego zastosowania w temperaturze poniżej -20°C.

Smar do wysokich temperatur

Tak zwane smary HT nadają się do zastosowań ciągłych w temperaturze powyżej +140°C

Smar kompleksowy

Posiada zagęszczacz w postaci mydeł na bazie metali z różnymi kwasami, co zapewnia wyższą temperaturę kroplenia w porównaniu
ze smarami, zagęszczanymi mydłami zwykłymi.

Smarowanie awaryjne

Jest zapewniane przez suche materiały smarujące, jeżeli w przypadku innych smarów lub olejów wystąpi niewystarczające smarowanie.

Smarowanie hydrodynamiczne

Współpracujące powierzchnie ślizgowe są przy tym całkowicie oddzielane od siebie przez warstwę ciekłego smaru.

Smary EP

Smary z dodatkami wysokociśnieniowymi ("Extreme Pressure") w celu polepszenia obciążalności ciśnieniowej i właściwości ochrony przed zużyciem.

Starzenie

Chemiczne zmiany substancji pod wpływem ciepła, światła i tlenu w okresie eksploatacji

Straty na skutek parowania

Mają one znaczenie zwłaszcza przy smarach do wysokich temperatur. Zgodnie z DIN 58397 smar jest badany przez określony czas w wysokiej temperaturze. Utrata oleju przez parowanie, wyrażona w procentach wagowych, powinna być możliwie mała.

Synergizm

Pozytywne współdziałanie kilku elementów, w przypadku których zamiast sumowania właściwości występuje ich wzmacnianie.
T

Tarcie gwintu

Tarcie gwintu jest oznaczane na stanowisku kontroli śrub. Zgodnie z DIN 946 współczynnik tarcia µ połączenia śrubowego jest oznaczany podczas dokręcania śrub i nakrętek. Należy podać wymiary gwintu, materiał i rodzaj powierzchni.

Tarcie półpłynne

Stan smarowania, w przypadku którego występuje zarówno tarcie ciał stałych, jak i smarowanie hydrodynamiczne

Temperatura kroplenia

Temperatura kroplenia oznacza w przypadku smaru stałego tę temperaturę, przy której zagęszczacz smaru nie jest już w stanie wiązać oleju bazowego i smar zgodnie z warunkami badania DIN 2176 wypływa przez otwór smarowniczki.

Temperatura krzepnięcia

Temperatura krzepnięcia oleju jest mierzona zgodnie z DIN ISO 3016. Jest ona o kilka stopni Celsjusza niższa od zalecanej najniższej temperatury roboczej.

Temperatura zapłonu

W przypadku palnych cieczy temperatura zapłonu to wielkość pomiarowa, umożliwiająca oszacowanie zagrożenia pożarowego. W zależności od rodzaju produktu i wysokości oczekiwanej temperatury zapłonu najczęściej stosowanymi metodami pomiaru są metoda zamkniętego tygla (wg DIN 51755) lub otwartego tygla (wg DIN ISO 2592).

Test pasowania wtłaczanego

Ten test informuje o zachowaniu i przyczepności suchych materiałów smarujących przy bardzo wysokim ciśnieniu i niskiej prędkości poślizgu. Mierzony jest współczynnik tarcia μ oraz dokonywane jest sprawdzenie, czy występuje poślizg nierównomierny (Stick-Slip). Obydwa wyniki są ważne przy zastosowaniach do prac montażowych (np. przy produkcji dociskowej) lub w przypadku torów ślizgowych i prowadnic (np. w obrabiarkach).

Test skraplanej wody

Ten test to jedna z wielu metod badawczych do oceny warstwy ochronnej przy wpływach korozyjnych (DIN 50017 - woda skroplona, temperatura, zmienny klimat) i opisuje proces badania w komorze klimatycznej przy zmiennym klimacie. Wynikiem badania jest liczba godzin aż do wystąpienia oznak korozji.

Test urządzeniem typu "Lubrimeter"

to urządzenie badawcze, pozwalające na pomiar współczynnika tarcia, zużycia i temperatury roboczej smarów przy zmiennych obciążeniach i prędkościach poślizgu przy różnych materiałach i przez określony czas.

Test VKA

Aparat czterokulowy jest przyrządem pomiarowym dla smarów, który znajduje zastosowanie przy dużych naciskach jednostkowych na powierzchnię w obszarze tarcia półpłynnego. Wg DIN 51350 aparat czterokulowy (VKA) składa się z wirującej kuli ruchowej, podpartej na trzech kulach nieruchomych. Podczas badania maksymalnej zdolności do przejmowania obciążenia przez smar na kulę ruchomą wywierana jest siła kontrolna, która ulega stopniowemu zwiększaniu aż do momentu, gdy na skutek ciepła tarcia nastąpi zespawanie systemu czterech kul. W innym teście VKA wyznaczany jest współczynnik zużycia smaru w zdefiniowanych warunkach testowych (siła kontrolna, prędkość, czas).
U

USDA

United States Department of Agriculture (= ministerstwo rolnictwa USA)
V

VCI

Inhibitor fazy parowej (Volatile Corrosion Inhibitor) to dodatek antykorozyjny, nieszkodliwy dla środowiska.

VG

Skrót angielskiego pojęcia Viscosity Grade, czyli zakresu lepkości smarów.
W

Wartość DN

Wartość DN lub współczynnik obrotów jest empiryczną wartością orientacyjną, która informuje do jakiej maksymalnej prędkości obrotowej smar może być stosowany w łożysku tocznym. Wartość DN bazuje zasadniczo na średniej średnicy łożyska (D+d)/2, zależy jednak w bardzo dużym stopniu od typu danego łożyska wzgl. konstrukcji łożyska.

Współczynnik tarcia µ

Współczynnik tarcia lub współczynnik przyczepności
Z

Zachowanie przy zrywaniu

Stosunek momentu odkręcania do momentu dokręcania. Jest oznaczany dla wysokotemperaturowych past do śrub przez dokręcenie śrub M10 lub M12 z materiału A2-70 momentem 40 Nm lub 70 Nm i poddaniu działaniu temperatury w zakresie od +200°C do +650°C przez czas 100 godzin.

Zatarcie

Do zatarcia dochodzi w przypadku przerwania warstewki smaru, pociągającego za sobą zespawania szczytów chropowatości współpracujących powierzchni.

Zmydlanie

Proces zagęszczania olejów bazowych do postaci smarów przez reakcję wodorotlenków metali (Li, Ca, Al, Ba) z kwasami (preferowane są kwasy tłuszczowe).
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z